Ana sayfa Gündem Referandum Nedir, Ne Değildir?

Referandum Nedir, Ne Değildir?

0
PAYLAŞ

Referandum nedir, ne zaman yapılır, hangi şartlarda yapılır? Türkiye önümüzdeki aylarda önemli bir referandum oylamasına hazırlanırken Türkiye’nin referandumlarını ve dünyadan bazı referandum örneklerini sizler için derledik.

referandum ile ilgili görsel sonucu
Referandum bir diğer adıyla plebisit…

Referandum Nedir?

Öncelikle; referandum ne bir yerel seçim ne de bir genel seçimdir. Referandum sonucunda bir şahıs, herhangi bir konuma veya mevkiye yükselemez.

Referandum anayasa değişikliği, yasaların kabulü gibi bazı önemli meselelerde halkın fikrini direkt olarak, birinci elden öğrenmek amacıyla yapılan oylama çalışmasıdır.

Halkın iradesi idareye doğrudan yansıdığı için doğrudan demokrasinin güzel bir örneğidir. Genel olarak demokrasilerde seçilmiş milletvekilleri ikinci elden, yani halkın iradesini temsili olarak ifade ederken referandumlarda vatandaşlar sandıkların başında, düşüncelerini kendi elleriyle oy pusulalarına damgalarlar.

1982 referandumu gazete manşetleri ile ilgili görsel sonucu

Türkiye’de Daha Önce Ne Zaman Referandum Yapıldı?

Cumhuriyet tarihinde halk olarak referandumlarda 6 kez irademizi oy pusulası olarak sandıklara bıraktık. Bu yapılan referandumların tarihleriyse şöyle:

1961 Türkiye anayasa referandumu

27 Mayıs 1960 darbesinden sonra hazırlanan; 1924 Anayasası’nı, yürürlükten kaldırıp 1961 Anayasası’nı yürürlüğe koymak için 9 Temmuz 1961 günü yapılmış olan referandumdur. Bu oylamada %38.3 ‘hayır’ oyuna karşılık, %61.7 ‘evet’ oyu çıkmıştır. Dolayısıyla halk, anayasa değişikliğini onaylamıştır.

1982 Türkiye anayasa referandumu

1982 Referandumu Türkiye’de yapılan ikinci halk oylamasıdır. 12 Eylül darbesinden sonra hazırlanan 1982 Anayasası’nın, 1960 Anayasası yerine yürürlüğe koyulması için yapılmıştır. %8.63 ‘hayır’a karşılık, %91.37 ‘evet’ oyu çıkması sonucunda anayasa değişikliği kabul edilmiştir.

1987 Türkiye anayasa değişikliği referandumu

1982 Anayasası’nın geçici 4. maddesi ile getirilen 10 ve 5 yıllık siyasal yasakların kalkıp kalkmaması konusuyla alakalı olarak 6 Eylül 1987’de düzenlendi. Seçmen kütüklerinin belirlenmesi amacıyla 12 Temmuz 1987’de tüm yurtta sokağa çıkma yasağı uygulandı. Yüksek Seçim Kurulu, halk oylaması sonuçlarını 12 Eylül 1987’de açıkladı. Halk oylamasına 24.436.821 seçmen katıldı. Geçerli 23.347.856 oydan 11.711.461’i ‘evet’ (% 50.16), 11.636.395’i ‘hayır’ (% 49.84) çıktı. Böylece, Geçici 4. madde yürürlükten kalktı.

Bu referandumda ‘evet’ ve ‘hayır’ oyları arasındaki fark sadece 75.066 oy.

1988 Türkiye anayasa değişikliği referandumu

İlk üç oylamadan farklı olarak bu oylamada ‘hayır’ oyu çıkmıştır. 1982 Anayasası’nın 127. maddesindeki yerel seçimlerin 1 yıl erkene alınıp alınmaması konusunda 25 Eylül 1988’de yapıldı. Seçmenlerin yüzde 65’i ‘hayır’, yüzde 35’i ‘evet’ oyu kullandı.

2007 Türkiye anayasa değişikliği referandumu

21 Ekim 2007 tarihinde Türkiye’de, cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi başta olmak üzere birtakım anayasa değişikliklerinin halkoyuna sunulmasıdır. %68.95 ‘evet’ oyuna karşın, %31.05 ‘hayır’ oyu çıkınca anayasa değişikliği kabul edilmiştir.

2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 26 maddesinde yapılacak olan değişiklik, 12 Eylül 2010 tarihinde halkoyuna sunulmuştur. Referandum sonucunda %57.88 ‘evet’ ve %42.12 ‘hayır’ oyu çıkmasıyla anayasa değişiklikleri kabul edildi.

Cumhurbaşkanlığı Sistemi Referandumu Ne Zaman?

Cumhurbaşkanlığı Sistemi için yapılacak olan referandumun tarihi belli oldu. Anayasada Değişiklik Yapılmasına dair ilgili kanunun TBMM Genel Kurulu’nda oy çoğunluğuyla kabul edilmesinin ardından, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından da onaylanınca referandumun net tarihi 16 Nisan 2017 Pazar günü olarak açıklandı.

Dünyada Referandum:

Brexit

Geçtiğimiz aylarda, İngiltere’de bir referandum olarak Brexit (British-Exit) yapılmış ve İngiliz vatandaşları oylarını kullanmak için sandık başına geçmişti.  Referandumun konusuysa İngiltere’nin AB’de kalıp kalmayacağıydı. Sonuç olarak sandıktan İngiltere’nin AB’den ayrılma kararı çıkmış ve bu gelişme üzerine İngiltere başbakanı David CAMERON başbakanlıktan istifa etmişti.

brexit ile ilgili görsel sonucu

İran’da Referandum

Devrimden önce monarşik bir rejimle yönetilen İran’ın hem yönetim şeklinin hem de anayasasının değiştirilip değiştirilmemesi konusu referandum yapılarak halka soruldu. Sandıktan %99.31 ‘evet’, %00.69 ‘hayır’ oyu çıkmasıyla, 1906 anayasası geçersiz sayıldı ve yeni bir anayasa hazırlandı. Böylelikle hem İran’ın anayasası değişti, hem de İran İslam Cumhuriyeti kuruldu.

iran ile ilgili görsel sonucu

İskoçya Bağımsızlık Referandumu

İskoçya‘nın, Birleşik Krallık yönetiminden çıkıp çıkmayacağının belirlenmesi için 2014 yılında yapılmıştır. Tüm dünya tarafından dikkatle takip edilen bu referandum sonucunda %44.7 ‘evet’e karşılık, %55.3 ‘hayır’ oyu çıkmıştır. Sonuç olarak İskoçya hala Bileşik Krallık bünyesindedir.

iskoçya ile ilgili görsel sonucu

BİR CEVAP BIRAK

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen adınızı yazınız